IOS
Zmieniające się regulacje, rosnące oczekiwania rynku oraz presja na środowisko naturalne sprawiają, że gospodarka o obiegu zamkniętym staje się dziś koniecznością. Cykl webinarów który zrealizowano od stycznia do czerwca br. stanowi kompleksowe spojrzenie na GOZ jako narzędzie rozwoju, innowacji i budowania odporności przedsiębiorstw wobec współczesnych wyzwań.
Zapraszamy do zapoznania się z materiałami z webinarów:
GOZ jako odpowiedź na kryzys klimatyczny – jak firmy mogą działać na rzecz planety i przyszłości
Warsztat wprowadzający w aktualne wyzwania środowiskowe oraz założenia gospodarki o obiegu zamkniętym jako systemowej odpowiedzi na kryzys klimatyczny i środowiskowy.
Gospodarka cyrkularna w praktyce – kluczowe wyzwania i szanse w całym łańcuchu wartości firmy
Warsztat poświęcony kluczowym elementom GOZ na wszystkich etapach łańcucha wartości przedsiębiorstwa – od projektowania po odzysk surowców – ze wskazaniem obszarów o największym potencjale zmian.
GOZ w przepisach – najważniejsze regulacje krajowe i unijne, które powinna znać każda firma
Spotkanie poświęcone aktualnym i planowanym regulacjom prawnym dotyczącym GOZ oraz ich wpływowi na obowiązki i odpowiedzialność przedsiębiorców.
Transformacja do GOZ – co i jak musi zmienić Twoja firma, by nadążyć za nowym modelem gospodarki
Warsztat koncentrujący się na obszarach działalności firm wymagających zmian w procesie transformacji do GOZ oraz na identyfikacji barier i warunków skutecznego wdrażania.
Cyrkularne modele biznesowe w praktyce – jak budować zrównoważony i konkurencyjny biznes przyszłości
Warsztat prezentujący wybrane modele biznesowe gospodarki cyrkularnej oraz możliwości ich zastosowania w praktyce.
GOZ w działaniu – sprawdzone narzędzia, które pomogą Twojej firmie wdrożyć gospodarkę cyrkularną
Spotkanie poświęcone praktycznym narzędziom analizy i planowania działań GOZ, umożliwiającym metodyczne i mierzalne podejście do transformacji.
Pomiar cyrkularności i efektywności GOZ – wskaźniki, metody i praktyczne narzędzia monitoringu
Warsztat dotyczący monitorowania i oceny efektów wdrażania GOZ z wykorzystaniem kluczowych wskaźników oraz ich powiązania z raportowaniem i regulacjami UE.
GOZ w praktyce – inspirujące przykłady sukcesów, wyzwania i kluczowe lekcje z wdrożeń
potkanie prezentujące przykłady skutecznych wdrożeń GOZ w różnych sektorach gospodarki wraz z omówieniem czynników sukcesu i napotykanych wyzwań.
Technologie wspierające GOZ – praktyczne rozwiązania, które zmieniają sposób gospodarowania
Warsztat poświęcony praktycznym rozwiązaniom technologicznym umożliwiającym zamykanie obiegów materiałowych oraz efektywne gospodarowanie zasobami.
Konsument w procesie obiegu zamkniętego – jak budować postawy i zmieniać nawyki zakupowe
Spotkanie poświęcone znaczeniu postaw konsumenckich w procesie przechodzenia na GOZ oraz wpływowi projektowania produktów i usług na zachowania użytkowników.
Ekosystem GOZ – jak budować skuteczne partnerstwa i współpracę na rzecz cyrkularności
Warsztat dotyczący budowania współpracy międzysektorowej oraz tworzenia ekosystemów wspierających wdrażanie GOZ na poziomie lokalnym i branżowym.
Finansowanie gospodarki o obiegu zamkniętym – źródła, modele i strategie pozyskiwania wsparcia
Spotkanie poświęcone źródłom finansowania transformacji w kierunku GOZ oraz barierom i warunkom skutecznego pozyskiwania środków na projekty cyrkularne.
„Kampania informacyjno-edukacyjna dotycząca gospodarki odpadami, w kierunku Gospodarki o Obiegu Zamkniętym (GOZ)” dofinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Wzrost globalnej średniej temperatury powietrza powoduje zmiany klimatu w skali całej Ziemi. Proces ten szczególnie intensywnie przebiega w Arktyce, gdzie tempo ocieplenia znacznie przewyższa średnią światową. Zjawisko to, określane jako arktyczne wzmocnienie (ang. Arctic amplification)[1], ma istotne konsekwencje dla zasobów wodnych oraz całego cyklu hydrologicznego. Prowadzi ono do topnienia lodu morskiego, recesji, czyli wycofywania się lodowców i lądolodu Grenlandii, rozmarzania wiecznej zmarzliny, a także do częstszego występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych. Skutki tych procesów odczuwalne są nie tylko w regionie arktycznym, lecz także w skali całego globu.
Zmniejszanie się arktycznej pokrywy lodowej przyczynia się do wzrostu poziomu mórz na świecie. Z szóstego raportu IPCC wynika, że lodowce we wszystkich regionach polarnych tracą masę co najmniej od początku XXI wieku i proces ten będzie postępował przez kolejne dekady, nawet w warunkach stabilizacji globalnej temperatury[2]. Wzrost poziomu mórz prowadzi do narastającego ryzyka trwałych zmian linii brzegowej, częstszych i bardziej dotkliwych powodzi przybrzeżnych zagrażających infrastrukturze oraz nisko położonym terenom wzdłuż wybrzeża oraz ujściowych odcinków dużych rzek. Zmianom ulega także reżim hydrologiczny rzek strefy arktycznej, co przejawia się przekształceniem sezonowego rozkładu przepływów, związanym między innymi z wcześniejszym występowaniem roztopów.
Przyspieszone topnienie lodowców w Arktyce zwiększa dopływ słodkiej wody do Oceanu Arktycznego, prowadząc do zmiany zasolenia i gęstości wód oceanu. Zmiany te wpływają na cyrkulację oceaniczną oraz funkcjonowanie ekosystemów morskich w tym regionie. Ponadto zanik pokrywy lodowej w Arktyce wywołuje poważne konsekwencje dla cyrkulacji atmosferycznej. Procesy zachodzące w tym regionie silnie oddziałują na występowanie zjawisk ekstremalnych, takich jak susze czy powodzie, które coraz częściej obserwuje się w różnych częściach świata.
Olga Hałacz, Zakład Adaptacji do Zmian Klimatu IOŚ-PIB
[1] https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/arctic-amplification-81214/
[2] IPCC. 2021. Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Regional Fact Sheet – Polar Regions. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge: Cambridge University Press. (https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/resources/factsheets/)
Nauczycieli i edukatorów prowadzących zajęcia ekologiczne zachęcamy do przeprowadzenia lekcji na temat zmian klimatu w oparciu o przygotowane przez nas materiały metodyczne. W naszych zasobach znajdą Państwo m.in.: scenariusz lekcji wraz z kartami pracy, prezentację oraz animacje i doświadczenia. Całość dopełnia nagranie szkolenia, w trakcie którego metodycy prezentują różne możliwości wykorzystania przygotowanego przez nas pakietu edukacyjnego.
Komplet materiałów został opracowany w ramach projektu: Baza wiedzy o zmianach klimatu i adaptacji do ich skutków oraz kanałów jej upowszechniania w kontekście zwiększania odporności gospodarki, środowiska i społeczeństwa na zmiany klimatu oraz przeciwdziałania i minimalizowania skutków nadzwyczajnych zagrożeń (Klimada2.0), we współpracy z Naukową i Akademicką Siecią Komputerową– Państwowym Instytutem Badawczym (NASK).
Animacja: efekt cieplarniany i globalne ocieplenie
Animacja: efekt cieplarniany i globalne ocieplenie
Animacja – efekt cieplarniany i globalne ocieplenie
W obliczu wyzwań związanych z zagrożeniem środowiska, edukacja ekologiczna nabiera większego znaczenia. W związku z tym przygotowaliśmy dla szkół średnich dwa projekty związane z zanieczyszczeniem powietrza – związane z pyłami zawieszonymi PM10, PM2.5 oraz związkami chemicznymi NO i NO2. Mają one za zadanie nauczyć, jak przetwarzać i interpretować dane pozyskiwane z monitoringu jakości powietrza z Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) w celu zdobycia interesujących ucznia informacji.
Obydwa projekty mają dwie wersje: projekt indywidualny do wykonania na komputerach osobistych lub sali komputerowej przez każdego użytkownika oraz alternatywnie kartę pracy do wykonania bezpośrednio w trakcie lekcji, bez konieczności wykorzystania dodatkowych materiałów czy komputera.
Komplet materiałów został przygotowany w ramach projektu Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) przez Zespół Modelowania Atmosfery i Klimatu.
Temat 1
Wpływ zanieczyszczenia powietrza na zdrowie
Temat 2
Zmienność przestrzenna i sezonowa zanieczyszczenia powietrza w Europie i Polsce
Zanieczyszczenie powietrza to jeden z najpoważniejszych problemów środowiskowych naszych czasów, który wpływa nie tylko na klimat, ale również na zdrowie każdego z nas.
Aby pomóc uczniom i nauczycielom w zgłębianiu tego tematu, przygotowaliśmy zestaw praktycznych materiałów edukacyjnych. Dzięki nim można dowiedzieć się więcej o pyłach zawieszonych (PM10 i PM2.5) oraz związkach chemicznych, takich jak NO i NO2, a także nauczyć się analizować dane z monitoringu jakości powietrza, korzystając z zasobów Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS).
Materiały dostępne są w dwóch wersjach – cyfrowej, do pracy indywidualnej na komputerze, oraz tradycyjnej, w postaci kart pracy, idealnych do realizacji zajęć w klasie. To doskonała okazja, by uczniowie w praktyczny sposób zrozumieli, jak przetwarzać dane i jakie wnioski można z nich wyciągnąć. Pozwólmy młodym ludziom spojrzeć na problem zanieczyszczenia powietrza z perspektywy naukowca i świadomego obywatela!
Nauczycieli i edukatorów prowadzących zajęcia ekologiczne w kl. 7-8 zachęcamy do przeprowadzenia lekcji na temat zmian klimatu (z uwzględnieniem wpływu gazów cieplarnianych, konsekwencji ich emisji i metod ograniczenia) w oparciu o przygotowane przez nas materiały metodyczne. W naszych zasobach znajdą Państwo scenariusz lekcji wraz z kartami pracy, prezentację oraz animacje i doświadczenia ukazujące mechanizm efektu cieplarnianego. Całość dopełnia nagranie szkolenia, w trakcie którego metodycy prezentują różne możliwości wykorzystania przygotowanego przez nas pakietu edukacyjnego.
Komplet materiałów został opracowany w ramach projektu: Baza wiedzy o zmianach klimatu i adaptacji do ich skutków oraz kanałów jej upowszechniania w kontekście zwiększania odporności gospodarki, środowiska i społeczeństwa na zmiany klimatu oraz przeciwdziałania i minimalizowania skutków nadzwyczajnych zagrożeń (Klimada2.0), we współpracy z Naukową i Akademicką Siecią Komputerową– Państwowym Instytutem Badawczym (NASK).
Animacja – efekt cieplarniany i globalne ocieplenie
Nauczycieli i edukatorów prowadzących zajęcia ekologiczne w kl. 4-6 zachęcamy do przeprowadzenia lekcji na temat zmian klimatu w oparciu o przygotowane przez nas materiały metodyczne. W naszych zasobach znajdą Państwo scenariusz lekcji wraz z kartami pracy, prezentację oraz animacje i doświadczenia ukazujące mechanizm efektu cieplarnianego. Całość dopełnia nagranie szkolenia, w trakcie którego metodycy prezentują różne możliwości wykorzystania przygotowanego przez nas pakietu edukacyjnego.
Komplet materiałów został opracowany w ramach projektu: Baza wiedzy o zmianach klimatu i adaptacji do ich skutków oraz kanałów jej upowszechniania w kontekście zwiększania odporności gospodarki, środowiska i społeczeństwa na zmiany klimatu oraz przeciwdziałania i minimalizowania skutków nadzwyczajnych zagrożeń (Klimada2.0), we współpracy z Naukową i Akademicką Siecią Komputerową– Państwowym Instytutem Badawczym (NASK).
Animacja: efekt cieplarniany i globalne ocieplenie
Nauczycieli i edukatorów prowadzących zajęcia ekologiczne w kl. 1-3 zachęcamy do przeprowadzenia lekcji na temat zmian klimatu w oparciu o przygotowane przez nas materiały metodyczne. W naszych zasobach znajdą Państwo scenariusz lekcji wraz z kartami pracy, prezentację oraz animacje i doświadczenia ukazujące mechanizm efektu cieplarnianego. Całość dopełnia nagranie szkolenia, w trakcie którego metodycy prezentują różne możliwości wykorzystania przygotowanego przez nas pakietu edukacyjnego.
Komplet materiałów został opracowany w ramach projektu: Baza wiedzy o zmianach klimatu i adaptacji do ich skutków oraz kanałów jej upowszechniania w kontekście zwiększania odporności gospodarki, środowiska i społeczeństwa na zmiany klimatu oraz przeciwdziałania i minimalizowania skutków nadzwyczajnych zagrożeń (Klimada2.0), we współpracy z Naukową i Akademicką Siecią Komputerową– Państwowym Instytutem Badawczym (NASK).
Animacja: efekt cieplarniany i globalne ocieplenie
Zagadnienie zmian klimatu nie pojawia się podstawie programowej szkoły podstawowej. Nieliczne tylko szkoły uwzględniają współczesne wyzwania związane ze zmianami klimatu w programach nauczania. Powoduje to, że w szkołach w Polsce brakuje wiedzy o zmianach klimatu oraz doświadczenia w uczeniu na ten temat. Należy także pamiętać, że wiedza o zmianach klimatu wciąż ewoluuje, co wymaga od nauczycieli ciągłego samodzielnego poszukiwania źródeł informacji, których z kolei jest wiele, ale nie wszystkie są rzetelne. Z drugiej strony nauka o zmianach klimatu i ich przyczynach jest wciąż negowana, co wymaga od nauczycieli silnych podstaw naukowych do dyskusji z uczniami.
Tymczasem badanie „Rodzice wobec zmian klimatu” zrealizowane w 2022 r. przez Interdyscyplinarne Centrum Badań nad Edukacją Humanistyczną Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach wskazuje, że wg ponad 71% badanych nauczycieli i 67 % rodziców, edukacja dotycząca zmian klimatu w szkołach jest niewystarczająca. 80% rodziców uważa, że to nauczyciele powinni przekazywać wiedzę o zmianach klimatu. Jednocześnie tylko ok. 14% badanych uczniów i 10% rodziców jest zadowolonych z jakości nauczania o klimacie w szkołach.
Powyższe dane wyraźnie wskazują na potrzebę prowadzenia edukacji klimatycznej w szkołach. Warto przy tym zastanowić się, jaka to ma być edukacja. Jej fundamentem na pewno powinna być rzetelna wiedza o klimacie czerpana z wiarygodnych źródeł. Nie może się jednak ona ograniczać do zwykłego przekazu faktów. Dzieci i młodzież lubią obserwować oraz doświadczać, a zajęcia na temat zmian klimatu są doskonałą okazją, aby zachęcić uczniów do poznawania faktów poprzez angażujące treści. Niemałą rolę w tym procesie ogrywają multimedia, które mogą wesprzeć nauczyciela w przygotowaniu interesujących lekcji, projektów oraz akcji organizowanych przez szkołę. Jak wiadomo, słowo w połączeniu z obrazem, daje dużo lepsze efekty edukacyjne niż samo słowo. Jeśli dodamy do tego interakcje, gry i quizy, które włączą emocje, ukażą przykłady zastosowania praktycznych rozwiązań w życiu codziennym i przedstawią konsekwencje podejmowania różnych wyborów, otrzymamy przepis na wartościową i zajmującą edukację klimatyczną.
Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB), w ramach projektu Klimada2.0, opracował szereg scenariuszy lekcji oraz materiałów multimedialnych na temat zmian klimatu, które z powodzeniem można wykorzystać na zajęciach zarówno w szkole podstawowej, jak i w szkole średniej.
Nauczycieli szkół podstawowych zachęcamy do skorzystania z naszych materiałów dla prowadzącego lekcję. Na stronie projektu Klimada2.0 można pobrać komplet materiałów, na który składają się: scenariusz lekcji, prezentacja, animacje, opis doświadczenia objaśniającego mechanizm efektu cieplarnianego, film instruktażowy ukazujący to doświadczenie, grę memo oraz zapis szkolenia dla nauczycieli ze wskazówkami do przeprowadzenia zajęć. Materiały zostały dostosowane do różnych grup wiekowych z podziałem na kl. 1-3, 4-6, 7-8. Uczniowie w trakcie proponowanych zajęć dowiedzą się m.in., czym jest efekt cieplarniany i globalne ocieplenie, co jest przyczyną zmian klimatu i jak można je ograniczyć. Zainteresowani pogłębieniem tematu, mogą skorzystać z dodatkowych materiałów dla kół zainteresowań. Zagadnienia zostały przygotowane przez doświadczonych nauczycieli i autorów materiałów dydaktycznych współpracujących z NASK przy wsparciu ekspertów z IOŚ – PIB.
Ważną pomocą dydaktyczną wykorzystywaną na lekcjach edukacji klimatycznej są filmy, które uruchamiają emocje, pobudzają do refleksji i przyczyniają się do zmiany postaw. Warto przy tym pamiętać, że pracując z filmem na zajęciach, nie powinniśmy się ograniczać do samej jego projekcji. Tylko aktywne oglądanie zapewni oczekiwany efekt edukacyjny. Jak można zachęcić uczniów do aktywnego oglądania? Jednym ze sposobów zaciekawienia uczniów jest otwarcie lekcji filmem, który będzie stanowił wprowadzenie do tematu oraz stanie się punktem wyjścia do refleksji. Można także przed projekcją zadać uczniom serię pytań, na które będą szukać odpowiedzi w filmie. Inna metodą aktywizacji jest przerwanie projekcji filmu w kluczowym momencie, aby pozwolić uczniom na samodzielne poszukiwanie rozwiązań. Zebrane odpowiedzi można porównać z prezentowanymi w dalszej części filmu.
Doskonałym narzędziem do zastosowania tego typu metod są filmy edukacyjne, które powstały w ramach projektu Klimada2.0. Krótkie, kilkuminutowe obrazy w atrakcyjnej formie prezentują najważniejsze zagadnienia i problemy związane ze zmianami klimatu. Można dzięki nim m.in. poznać fakty i mity na temat zmian klimatu, dowiedzieć się więcej o efekcie cieplarnianym, globalnym ociepleniu, obiegu węgla w przyrodzie i śladzie węglowym oraz o zjawiskach ekstremalnych spowodowanych zmianami klimatu. Zakres merytoryczny filmów opiera się na wynikach aktualnych badań na temat zmian klimatu i został przygotowany przez ekspertów IOŚ-PIB. Filmy z powodzeniem można wykorzystać na lekcjach w starszych klasach szkoły podstawowej oraz w szkole ponadpodstawowej. Materiały zostały przygotowane tak, że można je prezentować odrębnie lub stworzyć z nich cykl lekcji.
Kolejnym narzędziem wspomagającym nauczyciela w prowadzeniu zajęć z zakresu edukacji klimatycznej może być interaktywny kurs e-learningowy. Materiał zawarty w formie kursu często przyjmuje formę wciągającej opowieści, a wykorzystane grafiki, animacje i quizy pomagają w przyswojeniu trudniejszych treści. Tego typu kurs można wykorzystać np. w metodzie odwróconej klasy – kiedy prosimy uczniów o samodzielne przygotowanie określonych zagadnień w domu, jeszcze przed realizacją lekcji. E-learning może być także pomocą w utrwaleniu materiału lub dodatkowym źródłem wiedzy dla zainteresowanych tematem. W projekcie Klimada 2.0 powstały kursy e-learningowe skierowane do starszej młodzieży (16-19 lat). Zainteresowani tematyką zmian klimatu mogą zrealizować całość kursu lub wybrać spośród 3 modułów tematycznych: 1. Podstawowe informacje o klimacie, 2. Klimat wczoraj, dziś i jutro, 3. Jak ograniczyć zmiany klimatu i sobie z nimi radzić. Interaktywny materiał został przygotowany w przystępnej, angażującej formie, a za jego treści odpowiadają eksperci merytoryczni IOŚ-PIB.
Zachęcamy nauczycieli zainteresowanych realizacją zajęć z zakresu edukacji klimatycznej do zapoznania się ze wszystkimi materiałami edukacyjnymi, które powstały w ramach realizacji projektu Kliamda2.0 (zakładka „E-learning”). Zostały one przygotowane przez ekspertów i naukowców zajmujących się od wielu lat tematyką zmian klimatu. Są więc wiarygodnym źródłem aktualnych informacji oraz wartościową pomocą dydaktyczną wspierającą nauczycieli wszystkich poziomów edukacji.
Iwona Leszczyńska
Wszystkich, którzy chcą dowiedzieć się więcej o zmianach klimatu, zachęcamy do obejrzenia cyklu filmów edukacyjnych podejmujących najważniejsze zagadnienia w tym temacie.
Filmy powstały w ramach realizacji projektu Klimada2.0.
Zapraszamy opiekunów kół zainteresowań do realizacji zajęć na temat sprzężeń zwrotnych jako składowej systemu klimatycznego wiedzy.
Zajęcia są skierowane do uczniów kl. 7-8.
Scenariusz zajęć został przygotowany jako zestaw modułów, które można zrealizować zarówno w ciągu 1 godziny lekcyjnej, jak i w cyklu kilku godzin.
Materiały powstały w ramach projektu Klimada2.0.